Макбараи орифи шахир Абулкосими Гургонй дар маркази дехаи Урметан , 40 км ғарбии маркази нохия чой гирифтааст. Он мансуби асри Xll буда, аз як ҳучраи хурд иборат аст. Соли 2003

Қалъаи Сарвода дар водии дарёчаи Пасруд, дар километри 125 шоҳроҳи Душанбе- Хуҷанд ҷойгир аст. Қалъа чоркунҷа буда, шакли гулдастаро бо манораҳои  расткунҷа дорад, ки аз санг ва хишти хом сохта

Дар маркази шаҳр назди бозори марказӣ воқеъ буда, аз ду қисмат иборат аст: поёнӣ ва болоӣ. Қисмати болоиро кандакоришуда ва сақфи мунаққаш  оро медиҳад. Масҷид мансуби асри XVIII буда, то

 Дар маҳаллаи Навгилеми шаҳри Исфара қарор дошта, аз бинои мадраса, масҷид ва манора 22,5 метра иборат аст. Аз хишти пухта дар охири асри XVI аз ҷониби хони Бухоро Абдуллохони II

Дар асоси нақша-чорабиниҳои Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар боғи Алишер Навоӣ машқи пагоҳирӯзӣ  гузарониданд.

Тибқи барқияи Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар ёдгориҳои таърихию фарҳангии шаҳри Хуҷанд  беш аз 50 адад ниҳоли сояафкану мевадиҳанда шинонида шуд.

Аз ҷониби кормандони бахши фарҳанги мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Норак Тибқи барқияи Агентӣ бахшида  35–солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии  Тоҷикистон ва  Симпозиуми байналмилалии “Хутали қадим-пойгоҳи зуҳури забони тоҷикӣ-форсӣ, тамаддуни бостонӣ

Зери ин унвон дар Муассисаи давлатии "Мамнуъгоҳи таърихию фарҳангии Ҳисор" семинари илмӣ - дастурдиҳӣ баргузор гардид. Семинари мазкур ба 35-солагии Истиқлоли давлатӣ ва "Ҳамоиши байналмилалии Хутали қадим пойгоҳи зуҳури забони

Бахшида ба ҷашни 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон “Семоҳаи ободонӣ ва кабудизоркунӣ дар ёдгориҳои таърихию фарҳангии Ҷумҳурии Тоҷикистон”

Аз ҷониби кормандони бахши фарҳанги мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлати ноҳияи Бобоҷон Ғафуров Тибқи барқияи Агентӣ бахшида  35–солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии  Тоҷикистон ва  Симпозиуми байналмилалии “Хутали қадим-пойгоҳи зуҳури забони тоҷикӣ-форсӣ, тамаддуни