ХОҶА МАШҲАД – ЁДГОРИИ НОДИРИ МЕЪМОРИИ ДАВРАИ АСРҲОИ МИЁНА ДАР ТОҶИКИСТОН

Дар қисмати ҷанубу ғарбии Тоҷикистон минтақаи таърихии Қубодиён ҷойгир аст, ки дар маъхазҳои хаттии давраи аввали ислом бо ҳамин ном ёд шудааст. Дар ин минтақа, дар соҳили дарёи Кофарниҳон, дар деҳаи Сайёд маҷмааи нодири меъморӣ боқӣ мондааст, ки сокинони маҳаллӣ онро Хоҷа Машҳад — «Хоҷа аз Машҳад» меноманд.

   Бар асоси андешаҳои муҳаққиқон, замони бунёди ин ёдгорӣ ба асрҳои IX–X (давраи Сомониён) ва асрҳои XI–XII нисбат дода мешавад. Маҷмаа аз ду мақбараи ҳамҷавор ва як мадрасаи қадимӣ иборат буда, қисматҳои он тавассути роҳравҳо ва гунбазҳо бо ҳам пайваст шудаанд. Хусусияти нодири ин ёдгорӣ дар он аст, ки он ҳамчун яке аз намунаҳои нодири мадрасаҳои асримиёнагӣ дар Осиёи Марказӣ то замони мо боқӣ мондааст. Иншоот бо истифода аз похса ва хишти хом бунёд гардида, аз маҳорати баланди меъморӣ ва ҳунари сохтмонии ниёгони тоҷик шаҳодат медиҳад.

  На юго-западе Таджикистана лежит область, известная в раннеисламских письменных источниках под именем Кабадиян. Здесь, в долине реки Кафирниган, в селении Сайёд сохранился необыкновенный архитектурный комплекс, который местные жители называют Ходжа Машхад – «Ходжа из Мешхеда». Некоторые исследователи относят это здание к IX-X векам (эпохе Саманидов), а другие – к XI-XII векам.

  Комплекс состоит из двух смежных мавзолеев и старинного медресе, соединённых между собой коридорами и куполами. Уникальная особенность этого памятника заключается в том, что это единственное средневековое медресе в Центральной Азии, построенное из пахсы (битой глины) и сырцового кирпича, которое сохранилось до наших дней.

In the southwest of Tajikistan lies a region known in early Islamic written sources as Qubodiyon (Kabadian). Here, in the Kofarnihon river valley, in the village of Sayyod, a remarkable architectural complex has survived, which the local residents call Khoja Mashhad – “Khoja from Mashhad.”Some researchers attribute the building to the 9th-10th centuries (the Samanid era), while others date it to the 11th-12th centuries.

   The complex consists of two adjacent mausoleums and an ancient madrasa, interconnected by corridors and domes. The unique feature of this monument is that it is the only medieval madrasa in Central Asia built with pakhsa (rammed earth) walls and mudbrick that has survived to our days.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top