Ёдгории таърихии Кӯлдара дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Лоҳутии ноҳияи Ховалинг ҷойгир буда, яке аз муҳимтарин мавзеъҳои таърихию бостоншиносӣ Тоҷикистон ба шумор меравад. Ин мавзеъ дар байни олимони ҷаҳон ҳамчун яке аз қадимтарин бошишгоҳҳои инсон дар Осиёи Марказӣ шинохта шудааст.
Дар Кӯлдара осори зиндагии одамон аз давраи асри санг кашф гардидааст. Бостоншиносон аз ин мавзеъ олотҳои гуногуни сангӣ ва дигар бозёфтҳои нодири қадимаро пайдо намудаанд, ки барои омӯзиши таърихи ибтидоии инсоният аҳаммияти калон доранд.
Тибқи маълумоти муҳаққиқон, бозёфтҳои Кӯлдара таърихи беш аз як миллион сол дошта, аз ҷумлаи қадимтарин осори ҳаёти инсон дар Тоҷикистон ва тамоми минтақа ба ҳисоб мераванд. Ин бозёфтҳо шаҳодат медиҳанд, ки садҳо ҳазор сол пеш инсонҳо дар ин сарзамин зиндагӣ ва фаъолияти доштаанд.
Кӯлдара ҳамчун яке аз мавзеъҳои муҳими сайёҳӣ ва бостоншиносӣ низ маъруф мебошад. Олимон ва мутахассисон аз кишварҳои гуногуни ҷаҳон барои омӯзиши таърихи қадимаи Тоҷикистон пайваста ба ин мавзеъ ташриф меоранд.
Ин ёдгории нодир дар шинохти таърихи пайдоиш ва рушди инсоният дар Осиёи Марказӣ аҳамияти бузурги илмӣ, таърихӣ ва фарҳангӣ дорад.
